A Biblioteca do Ateneo Ferrolán vén de poñer a disposición pública, a través do repositorio dixital de Internet Archive, a colección completa do xornal Democracia, semanario independente editado en Mugardos entre o 22 de setembro de 1911 e o 30 de xullo de 1914.
Esta publicación constitúe un valioso testemuño histórico da vida social, cultural e política da comarca a comezos do século XX. As súas páxinas recollen información, opinións e crónicas da época, converténdose nun recurso fundamental tanto para a investigación histórica como para a recuperación da memoria colectiva.
Un semanario comprometido coa realidade social da comarca
O xornal Democracia xorde no contexto de expansión da prensa galega de comezos do século XX, favorecida pola eliminación da censura previa e pola Lei de Imprenta de 1883, que permitiron a aparición de numerosos xornais en vilas e concellos pequenos.
O semanario definíase como independente e comprometido coa defensa dos intereses locais e das clases máis desfavorecidas. A súa periodicidade era semanal, pasando a decenal nos seus últimos números. Publicábase principalmente en castelán, aínda que incorporaba tamén elementos en lingua galega.
O seu contido abrangue información política municipal, procesos electorais, conflitos sociais, cultura, educación e a vida cotiá da comarca. Destaca especialmente pola súa postura crítica fronte ao caciquismo e á manipulación electoral, participando activamente no debate público da época e mantendo enfrontamentos con outras publicacións locais, como Ecos del Eume.
Entre as figuras máis destacadas da publicación atópase Xesús Fernández Medina, director do semanario, cun perfil cultural e literario relevante e unha ideoloxía de carácter progresista.
Modernización, emigración e memoria colectiva
As páxinas de Democracia permiten achegarse ao contexto social da comarca de Mugardos e Ares no primeiro terzo do século XX, marcado pola emigración cara a Cuba e Arxentina, así como polos procesos de modernización tecnolóxica e social, coa introdución do ferrocarril, a electrificación ou a incorporación de maquinaria agrícola.
Os temas educativos ocupan tamén un espazo moi relevante no periódico, cunha clara preocupación pola calidade do ensino e pola necesidade de contar con profesorado cualificado.
A publicación contou cun amplo número de colaboradores, moitos deles baixo heterónimos e pseudónimos clásicos, entre os que aparecen nomes como Álvaro Agote (Ovalar), Federico García López (Ocideref ou Ricardo Figa Cee), José Gelpi Souto, José Manivesa, Felipe Pedreira, Anacreonte, Aristarco, Aristóbulo, Británico, Cubiche, Chissis, Diógenes, Enzo, Germánico, Juvenal, Montecristo, Nilo, Ondámetro, Paquito Llebret, Plutarco, Putifar, Rigoletto, Semicronista, Sertorio, Ulises, un cronista rural e Virgilio.
O xornal estruturábase en diferentes seccións: editorial, opinión, “Por el mundo”, municipal, literaria, escolar, sociedade, necrolóxicas e sucesos varios.
Unha fonte histórica de enorme valor
A pesar da súa curta duración, Democracia constitúe unha fonte histórica de enorme valor para coñecer a vida política, social e cultural de Mugardos, Ares e da comarca no primeiro terzo do século XX.
O material empregado para esta dixitalización foi cedido por Rosario Gallego Vila, a quen o Ateneo agradece especialmente a súa colaboración para facer posible a conservación e difusión deste importante patrimonio documental.
Na súa vontade de continuar traballando pola recuperación cultural e histórica da cidade e da comarca, o Ateneo Ferrolán segue desenvolvendo unha intensa tarefa de recollida, conservación e difusión de fondos hemerográficos e bibliográficos que permiten achegar á cidadanía unha parte esencial da nosa memoria social e cultural.
📚 Consulta a colección completa aquí:
Colección dixital de “Democracia” en Internet Archive
