Ciclo de Animación no Ateneo Ferrolán

Novo ciclo de animación da man de A.G.S Productions, unha proposta diferente, dinámica e moi conectada coa nosa identidade cultural.

Durante varias sesións entre abril e maio, poderedes gozar dunha serie de curtas de poucos minutos, proxectadas de maneira continua. Isto permite unha experiencia flexible: podes entrar e saír cando queiras, sen perder o fío nin a esencia do que se está a contar.

📅 Datas e horario

• Abril: 20 e 27

• Maio: 4, 11, 18 e 25

• Hora: de 19:00 a 20:30 h

Que imos ver?

As pezas que compoñen este ciclo están cheas de humor, retranca e emoción, cun estilo visual atractivo e accesible para todos os públicos. As historias lévannos a un universo onde conviven:

• Personaxes da tradición galega como o Apalpador

• Situacións inesperadas e encontros (ou desencontros!) con figuras como Papá Noel

• Olladas orixinais sobre temas como a historia do tren en Galicia

• E moitas outras pequenas historias que mesturan o cotián co fantástico

Un fondo con significado

Máis alá do entretemento, este ciclo propón unha reflexión necesaria:
aceptar a propia identidade cultural e aceptarse a un mesmo, mesmo cando un se sente diferente.

Cada curta, desde a súa sinxeleza e brevidade, constrúe un relato que pon en valor quen somos, de onde vimos e a importancia de recoñecernos na nosa diversidade.

Un convite aberto

“De balde!” — como ben anuncia o cartel —, este ciclo é unha oportunidade perfecta para achegarse ao Ateneo, descubrir novas formas de contar historias e compartir unha experiencia cultural aberta e inclusiva.

Teatro Playback: escoitar para atoparnos. Con Daría Muza

Teatro Playback: escoitar para atoparnos

No mundo actual, cada vez é máis raro que nos xuntemos en círculo para compartir algo realmente importante.

A miúdo escoitamos ás présas, nun café con ruído, facendo mil cousas á vez, sen darlle espazo nin presenza ao que o outro quere expresar.

O teatro Playback recupéra esa oportunidade tan necesaria: a de escoitar de verdade e atoparnos desde a atención, o respecto e a autenticidade de cada voz.

Durante unha sesión de Playback, as persoas participantes comparten historias da súa vida, e as actrices e actores transfórmanas no momento en pezas teatrais, devolvéndolle a historia a quen a contou. Un proceso vivo, sensible e profundamente humano.

 Que imos traballar no obradoiro?

No taller introdutorio de teatro Playback practicaremos:

• A presenza e a escoita atenta

• A confianza nunha mesma e nos demais

• A espontaneidade

• Formas teatrais sinxelas de Playback

• A arte de escoitar e representar as historias doutras persoas

É unha proposta aberta a todo o mundo: tanto para quen xa coñece o teatro Playback como para quen se achega por primeira vez. Non é necesaria experiencia escénica.

Un espazo para parar e conectar

Se che apetece baixar o ritmo, sentar nun círculo de persoas presentes e experimentar un contacto auténtico, este é o teu lugar.

---

🌀 Información práctica

📅 Data e hora
Xoves, 30 de abril
De 18:30 a 21:00

📍 Lugar
Ateneo Ferrolán
Rúa Magdalena, 202-204

💶 Prezo
Socias/os: 20 €
Non socias/os: 25 €

📞 Reserva de praza
611 281 910

“Luz de obra”, de Darío Barros, preséntase no Ateneo Ferrolán con música en directo

Celebramos o vindeiro 24 de abril ás 19:30 horas a presentación do poemario Luz de obra, do poeta Darío Barros, nun acto que contará ademais coa participación musical de Cristóbal Veiga á guitarra e coa presenza tamén de Alexander Cainzos.

A proposta combina palabra e música nun formato íntimo, no que a poesía dialoga co acompañamento sonoro, creando unha experiencia sensorial e emocional para o público.

Unha poética da memoria e da vida

En Luz de obra, Darío Barros propón un percorrido poético polas estancias da memoria e polos vínculos que nos constrúen como persoas. A obra atravesa o ciclo vital —desde o nacemento ata a vellez—, explorando espazos tan significativos como os hospitais ou os fogares marcados pola ausencia.

Os poemas entrelazan temas como a orfandade e a paternidade, convidando a reflexionar sobre a herdanza emocional e o paso do tempo. A obra sitúase así nun territorio onde conviven dor e beleza, e onde a poesía funciona como unha ferramenta para comprender e habitar o presente. 

A traxectoria do autor, vinculada tamén ao ámbito da psicoloxía e da educación, reflíctese nunha escrita que afonda na experiencia humana desde unha ollada íntima e consciente.

Música e poesía en diálogo

O acompañamento de Cristóbal Veiga engade unha dimensión especial ao acto. Guitarrista cun percorrido ligado á escena musical galega, forma parte da banda Bang 74, proxecto no que desenvolve unha proposta sonora con identidade propia.

Neste formato máis próximo, Veiga adapta o seu rexistro para dialogar coa palabra poética, creando atmosferas que amplían os matices dos textos e reforzan a súa carga emocional.

O Ateneo como espazo de encontro

A presentación insírese na liña de actividade do Ateneo Ferrolán como lugar de referencia cultural na cidade, aberto á creación contemporánea e á hibridación de linguaxes artísticas.

Un convite á escoita

A cita do 24 de abril preséntase como unha oportunidade para achegarse á poesía actual desde unha experiencia compartida, na que palabra e música se entrelazan.

Un acto pensado para escoitar con calma, deixarse levar e descubrir novas formas de emoción e pensamento.

Arroas de Ferrolterra en concerto no Ateneo Ferrolán

O vindeiro 23 de abril ás 20:00 horas un concerto de Arroas de Ferrolterra, unha proposta musical ligada ao territorio e á escena cultural da comarca.

A actuación terá lugar nun formato próximo, que permitirá gozar da música en directo nun espazo de escoita atenta e conexión co público, unha das señas de identidade da programación do Ateneo.

Un proxecto musical con raíz local

Arroas de Ferrolterra é unha formación que nace no propio territorio, cunha proposta que combina tradición e sensibilidade contemporánea. A súa presenza nas redes e no ámbito local amosa un proxecto vinculado á música feita desde a proximidade, con atención á identidade e á expresión propia da comarca.

Aínda que cun percorrido discreto nos grandes circuítos, o grupo forma parte desa escena viva que medra arredor de iniciativas culturais e espazos como o Ateneo, apostando por formatos directos e honestos.

Música e comunidade

Este concerto insírese na liña de programación que busca dar visibilidade a proxectos locais e crear espazos de encontro arredor da música. A proximidade co público e o carácter acolledor do Ateneo converten cada actuación nunha experiencia compartida.

A cita do 23 de abril será, así, unha nova oportunidade para descubrir ou redescubrir o talento musical de Ferrolterra, nun ambiente íntimo e participativo.

Un convite aberto

Desde o Ateneo Ferrolán convídase a todas as persoas interesadas na música en directo a achegarse a este concerto, que promete ser unha velada especial, marcada pola cercanía e pola autenticidade.

Poesía Salvaxe XVIII 2026. " Non a Guerra!!!"

 Poesía Salvaxe 2026 no Ateneo Ferrolán: unha cita coa palabra viva

O ciclo Poesía Salvaxe 2026 fai parada no Ateneo cun encontro poético que terá lugar o xoves 23 ás 18:00 horas, na Sala 2 de Exposicións (3º andar) do Ateneo Ferrolán, á que de xeito informal chamamos " Sala Karlotti".

A sesión reunirá un conxunto de voces destacadas da poesía contemporánea, configurando un programa diverso e de grande riqueza expresiva. Participarán Pepe Cáccamo, Francisco Sampedro, Iolanda Tojeiro e Eva Veiga, sendo esta última presentada por Nicolás Vidal.

Un encontro de voces singulares

Pepe Cáccamo, poeta cunha longa traxectoria, destaca pola súa escritura de fonda carga simbólica e reflexiva, onde a palabra se converte nun espazo de exploración existencial e estética.

Francisco Sampedro achega unha voz comprometida e atenta ao territorio, á memoria e á identidade, construíndo unha poesía que dialoga co presente desde unha ollada crítica e sensible.

Iolanda Tojeiro, pola súa banda, desenvolve unha obra marcada pola intensidade emocional e a delicadeza expresiva, con especial atención ao íntimo e ao cotián.

O peche correrá a cargo de Eva Veiga, unha das voces máis recoñecidas da poesía galega actual, cunha escrita de gran musicalidade e profundidade, na que a linguaxe se abre a dimensións sensoriais e filosóficas. A súa intervención será presentada por Nicolás Vidal, quen contextualizará a súa traxectoria e proposta poética.

A poesía como experiencia

Este encontro insírese na filosofía de Poesía Salvaxe, unha iniciativa que aposta por unha poesía viva, aberta e en diálogo co público. Máis alá do recital convencional, trátase dun espazo para a escoita activa, a emoción compartida e o descubrimento.

Ferrol convértese así, unha vez máis, nun punto de encontro para a creación contemporánea.

María Solar presenta As malas ideas no Ateneo Ferrolán

 Teremos con nós a presentación da nova obra de María Solar, titulada As malas ideas, nun encontro coa autora que combina literatura, reflexión e diálogo co público. O dia 24 de abril as 19:30h na sala 2 de exposicións, no 3º andar, acompañada polo xestor cultural Marcos Lorenzo.

Unha novela sobre as ideas que nos atravesan

As malas ideas propón unha historia suxestiva arredor do pensamento, das decisións e das contradicións humanas. Cun ton que mestura intriga, ironía e análise psicolóxica, a novela afonda na maneira en que as ideas —mesmo aquelas que consideramos “malas”— poden condicionar a nosa vida.

A obra presenta unha trama contemporánea que invita á reflexión sobre a identidade, os desexos e os límites entre o correcto e o incorrecto, ofrecendo ao lector unha lectura áxil pero cargada de significado.

María Solar, unha voz destacada da literatura galega

María Solar é unha autora cunha ampla traxectoria tanto no ámbito literario como no xornalístico. Coñecida tamén polo seu traballo en radio e televisión, leva anos desenvolvendo unha obra narrativa que abrangue público adulto e infantil.

A súa escrita caracterízase pola capacidade de conectar co lectorado, pola construción de personaxes próximos e por abordar temas universais desde unha perspectiva actual e accesible.

Ao longo da súa carreira, publicou diversas obras recoñecidas, consolidándose como unha das voces máis presentes e versátiles da literatura galega contemporánea.

Un encontro coa autora

A presentación contará coa participación do xestor cultural Marcos Lorenzo, que acompañará á autora nunha conversa arredor da obra, o proceso creativo e as ideas que atravesan a novela.

Este tipo de encontros permiten achegar a literatura ao público dun xeito directo, creando un espazo de diálogo entre quen escribe e quen le.

Unha nova cita coa literatura galega no Ateneo Ferrolán, aberta a todas aquelas persoas interesadas en descubrir As malas ideas e compartir un encontro coa súa autora.

Charla sobre decrecemento e transicións enerxéticas no Ateneo Ferrolán

 O Ateneo Ferrolán acollerá  o venres 17  de abril , as 19h unha nova actividade de reflexión e debate arredor dun dos grandes retos do presente: a crise enerxética e as alternativas ao modelo actual.

Baixo o lema “NON foi, NON é, NON será NORMAL”, esta iniciativa enmárcase nunha campaña estatal que se desenvolverá do 13 ao 19 de abril en diferentes puntos do territorio.

Por que temos que actuar xa?

A charla parte dunha idea central: a necesidade urxente de cuestionar o actual modelo baseado no consumo de combustibles fósiles. A relación entre guerras polo control dos recursos, especialmente o petróleo, e as chamadas “falsas transicións enerxéticas” será un dos eixos principais da análise.

Desde esta perspectiva, proponse abrir un espazo de reflexión colectiva sobre os límites do crecemento e a necesidade de construír alternativas reais e sostibles.

O decrecemento como proposta

A intervención de Begoña de Bernardo, vinculada á Rede para o Decrecemento, abordará as propostas do decrecemento como unha vía para repensar a economía, o consumo e a organización social.

O decrecemento non se presenta como unha simple redución da actividade económica, senón como unha transformación profunda que priorice o benestar, a xustiza social e o equilibrio ecolóxico.

A relatora

Begoña de Bernardo forma parte da Rede para o Decrecemento, un espazo que promove o debate e a difusión de alternativas ao modelo económico dominante, centradas na sustentabilidade, a xustiza social e a redución do impacto ambiental.

A súa participación en diferentes iniciativas e encontros sitúaa como unha voz activa na divulgación das ideas do decrecemento no Estado español, contribuíndo a achegar este enfoque a públicos diversos e a contextos locais.

Este acto forma parte dunha serie de charlas e accións que buscan sensibilizar á sociedade sobre a crise climática e enerxética, ao tempo que fomentan o pensamento crítico e a participación cidadá.

Unha cita para reflexionar colectivamente sobre o presente e o futuro, e sobre as alternativas posibles ao modelo actual.

César Jara presenta Los músicos de El Campesino no Ateneo Ferrolán

O Ateneo Ferrolán acollerá a presentación do novo libro de César Jara, titulado Los músicos de El Campesino, nun acto que combina literatura, memoria histórica e reflexión sobre o século XX.

• 📅 Data: xoves, 16 de abril

• 🕖 Hora: 19:00 h

• 📍 Lugar: Ateneo Ferrolán (3º andar)

  
  
  

Unha historia desde dentro da guerra

A obra propón unha viaxe á historia recente de España a través dunha perspectiva pouco habitual: a dun mozo que se ve arrastrado á guerra formando parte dunha banda de música militar.

Ambientada no contexto da Guerra Civil, a narración conecta coa figura de Valentín González, coñecido como El Campesino, quen comandou unidades do exército republicano e se converteu nun personaxe mítico da época.

Desde esta óptica, o libro ofrece unha mirada humana e próxima ao conflito, afastándose dos grandes relatos bélicos para centrarse nas vivencias cotiás, na cultura —neste caso a música— e nas contradicións dunha xeración marcada pola guerra.

Memoria, literatura e identidade

Los músicos de El Campesino insírese nunha corrente de obras que revisitan a memoria histórica desde enfoques narrativos persoais, contribuíndo a recuperar historias esquecidas ou pouco coñecidas.

A través da música como fío condutor, César Jara constrúe un relato que combina documentación e ficción, ofrecendo unha reflexión sobre o impacto da guerra nas persoas comúns e sobre o papel da cultura mesmo nos contextos máis adversos.

O autor

César Jara é un autor contemporáneo que, segundo o que se recolle en presentacións e difusións recentes da obra, amosa interese pola historia social e pola recuperación de episodios pouco explorados do pasado. O seu traballo sitúase na intersección entre a narrativa histórica e a memoria colectiva.

Unha cita coa literatura e a historia

A presentación, organizada pola Asociación Cultural Fuco Buxán, constitúe unha nova oportunidade para achegarse á literatura contemporánea e ao debate arredor da memoria histórica.

O Ateneo Ferrolán continúa así coa súa programación cultural, ofrecendo espazos de encontro entre autores e público e promovendo a reflexión crítica sobre o pasado e o presente.

Lectura homenaxe a Otero Pedrayo na Feira do Libro de Ferrol

 O Ateneo Ferrolán convida á cidadanía a asistir a un acto moi especial: unha lectura homenaxe a Ramón Otero Pedrayo, unha das figuras fundamentais da cultura galega do século XX.

Baixo o lema “Galicia, a historia que dorme nas pedras”, o evento pretende poñer en valor o legado literario, histórico e humano dun autor clave para entender a identidade de Galicia.

Un acto no corazón da Feira do Libro

A homenaxe terá lugar no marco da Feira do Libro de Ferrol, nun espazo aberto á asistencia do público:

• 📅 Data: 25 de abril

• 🕛 Hora: 12:00 h

• 📍 Lugar: Cantón de Molíns, Praza da Constitución (Ferrol)

A lectura será realizada por un grupo de persoas previamente convidadas, ofrecendo ao público unha experiencia colectiva arredor da palabra e da memoria.

Recuperar a memoria a través da palabra

A figura de Otero Pedrayo, membro destacado das Irmandades da Fala e referente do galeguismo cultural e político, segue a ser hoxe un símbolo da defensa da lingua, da historia e do territorio.

A través desta lectura compartida, o Ateneo Ferrolán busca non só lembrar a súa obra, senón tamén reivindicar a vixencia do seu pensamento nun momento no que a cultura e a identidade continúan a ser piares fundamentais da sociedade galega.

Cultura en diálogo coa cidade

Este acto enmárcase na programación da Feira do Libro de Galicia, convertendo o espazo público nun lugar de encontro entre literatura, memoria e cidadanía.

A iniciativa conta coa colaboración de diversas entidades culturais e institucionais, reforzando o compromiso colectivo coa difusión da cultura galega.

O Ateneo Ferrolán acolle o ciclo “O ferrocarril que está por vir e non chega

 O Ateneo Ferrolán será escenario durante este mes de abril dun novo ciclo de conferencias organizado polo Foro Cidadán polo Ferrocarril, centrado nun tema clave para o presente e o futuro da comarca: o estado e as perspectivas do ferrocarril en Ferrolterra.

Baixo o título “O ferrocarril que está por vir e non chega”, o ciclo propón unha reflexión crítica e aberta sobre as infraestruturas ferroviarias, a mobilidade e o impacto que teñen no desenvolvemento social e económico do territorio.

Un ciclo para analizar e debater

As sesións terán lugar os mércores ás 19:00 horas no Ateneo Ferrolán, reunindo voces expertas e coñecedoras da realidade ferroviaria galega:

• 15 de abril – Carlos Fernández Coto
  “Camiños da vida: sobre o tren de proximidade”
  Unha aproximación á importancia do tren de proximidade como ferramenta de cohesión territorial e alternativa sostible de mobilidade.

• 22 de abril – Xoaquín Morillo
  “A nova Lei de Mobilidade e a súa implantación en Ferrolterra”
  Unha análise das políticas actuais e do seu impacto real na comarca.

• 29 de abril – Xosé Carlos Fernández
  “O que está perdendo Ferrol”
  Unha reflexión sobre as oportunidades perdidas e os retos pendentes en materia de conexións ferroviarias.

Un tema clave para Ferrolterra

Este ciclo insírese nun contexto no que a reivindicación dun ferrocarril digno leva anos presente na sociedade civil de Ferrolterra. Colectivos e plataformas veñen sinalando nas redes sociais e en diferentes foros a necesidade de mellorar as conexións, reducir tempos de viaxe e apostar por un modelo de mobilidade máis eficiente e sostible.

A situación actual, marcada por infraestruturas insuficientes e conexións pouco competitivas, continúa a ser un dos grandes hándicaps para o desenvolvemento económico e demográfico da comarca. Por iso, iniciativas como este ciclo buscan non só informar, senón tamén activar o debate público e fomentar a participación cidadá.

Cultura e compromiso social

O Ateneo Ferrolán reafirma con este tipo de actividades o seu papel como espazo de encontro, reflexión e dinamización cultural, abrindo as súas portas a cuestións que afectan directamente á vida da cidade e da súa contorna.

O ciclo está aberto ao público ata completar capacidade e constitúe unha excelente oportunidade para coñecer, debater e compartir ideas arredor dun tema que segue sendo clave para o futuro de Ferrol.

O Ateneo Ferrolán colabora coa homenaxe a Méndez Ferrín nun acto aberto á cidadanía

O Ateneo Ferrolán acolle este xoves 9 de abril un acto de homenaxe a Xosé Luís Méndez Ferrín, unha das figuras máis destacadas da literatura e do pensamento galego contemporáneo.

A iniciativa, impulsada por un grupo de cidadáns, nace co obxectivo de recoñecer a traxectoria dun autor considerado por moitos como un dos grandes escritores vivos de Galicia 

 Un encontro aberto e participativo

O acto terá lugar a partir das 19:00 horas, con entrada libre ata completar aforo, e contará coa participación de voces destacadas do ámbito cultural e intelectual galego.

Entre as persoas que intervirán destacan:

• Xosé Manuel Beiras

• Francisco Sampedro

• Luís G. Blasco “Foz”

A sesión será presentada por Ana Santiago e desenvolverase ao longo de arredor de dúas horas 

Un percorrido pola vida e obra de Ferrín

Durante o encontro realizarase un percorrido pola vida e obra de Méndez Ferrín a través de distintas intervencións, así como a proxección dun vídeo que axudará a contextualizar a súa traxectoria literaria e política.

Aínda que o autor non poderá estar presente fisicamente, participará a través dun texto enviado para a ocasión, titulado “Vigo Ferrol”, no que reflexiona sobre a conexión entre ambas cidades 

O acto incluirá tamén momentos de lectura e creación colectiva, coa posible participación en recitados poéticos por parte de distintas persoas vinculadas ao ámbito cultural.

Como peche, a xornada contará cunha intervención musical, convertendo o encontro nunha experiencia que vai máis alá da simple homenaxe para se converter nun acto cultural vivo e compartido 

Un dos aspectos máis salientables desta iniciativa é o seu carácter aberto e participativo. Sen unha organización formal detrás, foi o interese colectivo o que fixo posible este encontro, evidenciando a vixencia e a capacidade de convocatoria da figura de Méndez Ferrín.

O acto pretende ser, sobre todo, un espazo de encontro arredor da palabra, da memoria e da cultura galega.

O Ateneo Ferrolán volve así reafirmar o seu papel como espazo de dinamización cultural, abrindo as súas portas a propostas que nacen da sociedade e que contribúen a manter viva a reflexión e o debate arredor das nosas figuras máis relevantes.

Unha cita imprescindible para quen queira achegarse á obra e ao legado dun autor fundamental da literatura galega contemporánea.

Bailar a Ilustración en Ferrol: o Ateneo súmase a unha experiencia cultural única

 Ferrol prepárase para vivir unha nova edición do seu Festival Ilustrado cunha proposta que mestura historia, arte e participación cidadá: os talleres de baile da Ilustración, unha iniciativa que achega á veciñanza os ritmos e movementos do século XVIII.

Neste contexto, o Ateneo Ferrolán convértese nun dos espazos protagonistas, reafirmando o seu papel como referente cultural da cidade e punto de encontro para actividades abertas á cidadanía.

Unha viaxe ao século XVIII a través da danza

Os talleres están pensados para introducir ás persoas participantes nos bailes propios da época da Ilustración, permitindo experimentar de forma práctica como se relacionaba a sociedade a través da danza.

Non é necesario ter experiencia previa: trátase dunha actividade aberta, didáctica e accesible, na que o importante é gozar, aprender e participar.

 O Ateneo e os barrios, espazos de cultura compartida

Ademais do Ateneo, os talleres desenvolveranse noutras entidades e asociacións da cidade, reforzando o carácter colaborativo do proxecto. En concreto, celebraranse:

• No Ateneo Ferrolán (de 19:00 a 20:00)

• En Caranza (centro cívico)

• En Canido (en colaboración con entidades veciñais)

Este enfoque descentralizado permite que a cultura chegue aos barrios e fomente a participación directa da veciñanza, creando comunidade arredor da historia local.

---

Un proxecto que vai máis alá do baile

Os talleres forman parte dun programa máis amplo vinculado ao Festival Ilustrado, que inclúe tamén iniciativas como:

• Sesións fotográficas con traxes de época

• Retratos artísticos de persoas actuais caracterizadas como no século XVIII

• Actividades culturais e divulgativas

O obxectivo é transformar a cidade nun escenario vivo da Ilustración, implicando á cidadanía nunha experiencia colectiva.

Este tipo de propostas demostran como a cultura pode ser algo máis que contemplación: pode ser experiencia, aprendizaxe e encontro.

O Ateneo Ferrolán, fiel á súa tradición como entidade dinamizadora da vida cultural desde o século XIX, continúa así a súa labor de abrir espazos para a creación e a participación cidadá. Un convite a participar

Os talleres son gratuítos, con prazas limitadas, polo que se recomenda a inscrición previa.

Unha oportunidade perfecta para:

• descubrir a historia dun xeito diferente

• coñecer xente

• e, por que non, aprender a bailar como na Ilustración

Charla: Ferrol, cidade da memoria.

 O mércores 25 de marzo ás 19:00 horas, o Ateneo Ferrolán acollerá a charla “Ferrol, cidade da memoria”, un encontro dedicado a reflexionar sobre a memoria democrática na cidade e sobre os espazos vinculados á represión franquista e á súa lembranza.

O acto está organizado pola agrupación local do PSdeG‑PSOE de Ferrol e contará coa participación de Manuel Fernández Pita, Fernando Ocampo e Xosé Manuel Suárez, que conversarán sobre o significado de Ferrol como territorio de memoria.

A cidade e a súa comarca conservan numerosos lugares ligados á historia da represión e da loita pola liberdade. Entre eles destaca o Castelo de San Felipe, fortaleza onde foron executadas diversas vítimas da ditadura franquista e que hoxe se converteu nun dos espazos simbólicos da memoria democrática en Galicia.

Durante o encontro abordarase a importancia de preservar estes lugares, transmitir ás novas xeracións a historia recente e continuar traballando na recuperación da memoria das persoas que sufriron persecución e violencia durante a ditadura. A charla pretende tamén abrir un diálogo cidadán sobre como construír unha cultura democrática baseada no recordo, a xustiza e o recoñecemento das vítimas.

Unha oportunidade para reflexionar colectivamente sobre Ferrol como espazo de memoria e sobre o papel da cidadanía na preservación da historia democrática.

V Galardón Alvixe "Reparación á memoria das mulleres vítimas do franquismo"

O martes 17 de marzo ás 19:00 horas, o Ateneo Ferrolán acollerá o acto de entrega do V Galardón Alvixe 8M, unha iniciativa impulsada pola Asociación Alvixe co obxectivo de recoñecer o compromiso coa memoria, a igualdade e a defensa dos dereitos das mulleres. 

Nesta quinta edición, o galardón será entregado a Amada Toimil, en recoñecemento ao seu labor por manter viva a memoria das mulleres represaliadas polo franquismo. Amada Toimil é neta de Amada García Rodríguez, executada no Castelo de San Felipe en xaneiro de 1938, un símbolo da represión franquista na comarca de Ferrolterra

O acto incluirá tamén unha mesa redonda centrada na recuperación da memoria histórica e na reparación das vítimas da ditadura. Participarán María Encarnación Mayán Santos e Fernando Ocampo, que abordarán os procesos de revisión das condenas do franquismo e a importancia de continuar visibilizando ás vítimas e ás súas familias. 

A entrega do galardón inscríbese nas actividades organizadas arredor do Día Internacional da Muller, nas que diferentes colectivos e entidades de Ferrol reivindican igualdade, memoria e xustiza. Desde Alvixe sublíñase a necesidade de seguir traballando para combater a violencia machista e avanzar nunha sociedade máis xusta e igualitaria. 

Este encontro no Ateneo Ferrolán será, ademais dun recoñecemento simbólico, un espazo de reflexión colectiva sobre o papel da memoria democrática e sobre o legado das mulleres que sufriron a represión, cuia historia continúa a ser fundamental para comprender o presente.

Presentación en Ferrol de Laudatio Funebris. Da morte, o pranto e o alén no Reino da Galiza

Este venres 13 de marzo ás 19:30 h, o Ateneo Ferrolán  acollerá a presentación do libro Laudatio Funebris. Da morte, o pranto e o alén no Reino da Galiza, unha obra dos investigadores Andrés Díaz e Eva Moreda, publicada pola editora aCentral Folque.

O libro propón unha viaxe ao universo simbólico da morte na Reino da Galiza, explorando como se expresaban o pranto, a memoria e o tránsito ao alén a través das fontes literarias e musicais da Idade Media.

Que significaba morrer na sociedade medieval galega? Os chamados prantos galego-portugueses, poemas musicados compostos no ámbito cortesán e relixioso para lembrar ás persoas falecidas, amosan que a morte non era só un feito biolóxico. Era tamén un acontecemento social, político e artístico que implicaba á comunidade e contribuía á construción da memoria colectiva.

A través destas composicións, os autores revelan un mosaico de voces e sensibilidades que permiten comprender mellor como se construían identidade, poder e recordo na sociedade medieval. Redescubrir hoxe estes textos supón tamén volver a un tempo no que a morte se representaba, cantaba e ritualizaba para darlle sentido, deixando un legado literario, lingüístico e emocional que segue dialogando coa nosa sensibilidade contemporánea.

Durante o acto participarán os dous autores, que conversarán co editor Ramon Pinheiro, director de aCentral Folque. O encontro será unha oportunidade para coñecer o proceso de investigación detrás do libro e reflexionar sobre o papel da memoria funeraria na cultura galega.

A presentación está organizada por aCentral Folque en colaboración co Ateneo Ferrolán.

---

Presentación de “Nacionalcatolicismo y patriarcado” e coloquio coa autora. O patronato de protección á muller, campo de reeducación franquista.

O mércores 4 de marzo ás 19:30 horas no salón de actos do Ateneo Ferrolán terá lugar a presentación do libro “Nacionalcatolicismo y patriarcado: El Patronato de Protección a la Mujer y su Junta Provincial coruñesa” de Belén López Cillero, unha obra de investigación que afonda na represión social e institucional que sufriu a muller no Estado español baixo a lóxica do nacionalcatolicismo e do patriarcado, con especial atención ao funcionamento do Patronato de Protección a la Mujer e as súas prácticas de “educación moral” durante varias décadas do franquismo. 

Tras a presentación teremos un coloquio aberto ao público no que participarán:

• Belén López Cillero, autora do libro, que nos achegará as claves da súa investigación e os testemuños recollidos sobre os mecanismos de control social e de xénero. 

• Dúas superviventes do Patronato, Elena Fariña e Salomé da Torre, que compartirán as súas experiencias en primeira persoa, aportando unha perspectiva vital sobre o impacto individual e colectivo destas políticas de control e “protección”.

• Moderará o coloquio Rocío Núñez, Secretaria de Igualdade e Dereitos LGTBQA+ e DDHH de Sumar Galicia, que guiará a conversa cara aos aspectos de memoria, dereitos e xénero.

O acto iniciarase coa intervención de Nerea Puriños Carballeira, que presentará a obra e contextualizará o acto, e pecharase coa participación de Verónica Martínez Barbero, presidenta de Movimiento Socialista de Galicia (MSG) e portavoz de Sumar no Congreso dos Deputados, quen articulará as conclusións e lles dará folgos ao diálogo con propostas de acción e memoria activa.

---

Rachar marcas, derrubar teitos: Mulleres no Deporte

O vindeiro sábado 7 de marzo ás 10:00 horas, a Sala 2 do terceiro andar do Ateneo Ferrolán acollerá a mesa redonda “Rachar marcas, derrubar teitos: Mulleres no Deporte”, un espazo de encontro e reflexión arredor do papel das mulleres no ámbito deportivo, os avances conquistados e os retos que aínda permanecen.

Nun contexto no que o deporte feminino gaña visibilidade e recoñecemento, esta xornada pretende dar voz a mulleres que viven o deporte desde diferentes perspectivas: competición profesional, dirección deportiva, xestión de clubs, formación, saúde e rendemento.

As protagonistas

A mesa contará coa participación de destacadas mulleres do panorama deportivo local e galego:

Paula Mayobre
Ex atleta profesional, CEO dunha escola de atletismo, quiromasaxe e deporte, e directora de partido na Liga da Federación Galega de Fútbol. A súa traxectoria combina a experiencia na alta competición coa formación e a xestión deportiva, ofrecendo unha visión ampla sobre a evolución do deporte feminino e o liderado das mulleres no sector.

Inés Santiago
Ex triatleta profesional e parte do Club Triatlón Ferrol. A súa experiencia na competición de alto nivel achega unha perspectiva directa sobre o esforzo, a disciplina e os desafíos específicos que afrontan as mulleres no deporte de resistencia.

Esther Corral
Presidenta do CD 21 Leguas, club de trail running. Desde a xestión e promoción do deporte de montaña, representa o papel das mulleres na dirección de entidades deportivas e na creación de espazos inclusivos para a práctica deportiva.

Tamara López
Técnica deportiva en Beni Gym, quiromasaxista, deportista e nutricionista. A súa intervención permitirá abordar cuestións relacionadas coa preparación física, a saúde e o coidado integral das deportistas.

Laura García
Presidenta do Valdetires Ferrol, entidade de referencia no fútbol sala feminino. A súa experiencia na dirección dun club histórico aporta unha visión estratéxica sobre estrutura, igualdade e profesionalización.

A coordinación e moderación correrá a cargo de Sonia Mauriz Pereira, secretaria do Ateneo Ferrolán e trailrunner, que guiará o diálogo para favorecer unha conversa dinámica e participativa.

Un espazo para reflexionar e inspirar

“Rachar marcas, derrubar teitos” non é só un lema: é unha declaración de intencións. A mesa redonda pretende visibilizar referentes femininos no deporte, analizar as barreiras estruturais que aínda existen e poñer en valor o traballo que se está a desenvolver desde clubs, federacións e entidades locais.

O acto está aberto ao público ata completar aforo e constitúe unha excelente oportunidade para escoitar experiencias en primeira persoa, compartir reflexións e seguir avanzando cara a un deporte máis igualitario.

Porque cada marca superada e cada teito derrubado abre camiño ás que veñen detrás.

Exposición de collage " Rompendo nasas" de Miriam Al- Fakhouri Gómez .

Inauguración da exposición “Rompendo nasas” de Mirian Al Fakhouri Gomez no Ateneo Ferrolán

O vindeiro día 27 ás 19:00 horas, nasa sala 2, andar 3  o Ateneo Ferrolán abre as súas portas para acoller a inauguración de “Rompendo nasas”, a nova exposición de collage de Mirian Al Fakhouri Gomez.

“Rompendo nasas” é moito máis ca unha mostra artística: é unha declaración colectiva. Un berro visual que fala de nós. Somos nós rompendo as barreiras e as trampas que a sociedade nos pon —e nos impón— nos contextos de xénero, culturais e sociais. Somos nós rachando límites invisibles, cuestionando moldes herdados e reconstruíndo espazos propios.

A través de imaxes potentes e cargadas de simbolismo, Mirian preséntanos mulleres que rachan co establecido, que conquistan obxectivos, que ocupan espazos persoais, sociais e vitais que durante tanto tempo lles foron negados. Mulleres que avanzan, que resisten, que crean. Mulleres que non só sobreviven, senón que transforman.

Cada collage é unha peza de resistencia e tamén de encontro. Porque “Rompendo nasas” fala de romper, si, pero tamén de tecer. De tecer redes. As nosas redes. Redes de apoio, de sororidade, de complicidade e de forza compartida. Redes que nos sosteñen cando o peso é grande, e que nos impulsan cando queremos voar máis alto.

As texturas, as capas superpostas, os fragmentos que se reconstrúen en novas narrativas visuais convértense nunha metáfora do propio proceso de empoderamento: romper para volver crear, caer para erguerse, desfacer para recompoñer con máis conciencia e liberdade.

Convidámosvos a acompañarnos nesta inauguración e a compartir un espazo de arte, reflexión e comunidade. Será unha ocasión para dialogar coa artista, descubrir o seu universo creativo e celebrar xuntas a forza de romper nasas… e de tecer as nosas redes.

📍 Ateneo Ferrolán
📅 Día 27
🕖 19:00 h

Agardámosvos para seguir rompendo… e tecendo.

O Ateneo Ferrolán publica o número 58 da revista Atenea en acceso aberto

Vimos de subir a Internet Archive o número 58 (xaneiro 2026) da súa revista trimestral Atenea, permitindo a súa consulta e descarga libre  en formato dixital (Aquí). Un paso máis na aposta da entidade pola difusión aberta da cultura, da reflexión crítica e da memoria colectiva.

Este novo número mantén a liña habitual da publicación: compromiso coa cultura galega, análise histórica rigorosa, defensa da lingua e reflexión sobre a realidade social e política de Galicia, cunha atención especial á comarca de Ferrolterra.

Temática e contidos

O número 58 aborda cuestións de memoria histórica, identidade, lingua, territorio e infraestruturas, combinando creación literaria, ensaio histórico e análise social.

Índice completo

5 — LIMIAR
Xabier M. Dongil
Reflexión inicial do presidente do Ateneo Ferrolán sobre o contexto político e social actual, os retos para Galicia e o papel da cultura como espazo de encontro e resistencia cívica.

6 — MONICREQUE SEN FÍOS: Monólogo de Hildegart Rodríguez coa súa nai
Ariadna Álvarez (ilustracións de Esther Raíndo)
Peza teatral resultado dun traballo interdisciplinar de Filosofía, Historia e Lingua Galega. Un monólogo intenso que revisita a figura de Hildegart Rodríguez desde unha perspectiva crítica e emocional, explorando identidade, manipulación e liberdade feminina.

14 — O COUTO MIXTO, ENTRE A HISTORIA E O MITO
Víctor Javier Pérez Baltar
Estudo histórico detallado sobre o Couto Mixto, territorio singular da raia galego-portuguesa con privilexios administrativos propios ata o Tratado de Lisboa de 1864. O artigo analiza mitos, documentación histórica, organización política, comercio, contrabando e identidade fronteiriza, incluíndo ampla bibliografía especializada.

24 — LINGUA VITAL XA!
Plataforma Queremos Galego
Artigo de análise e denuncia da situación actual do galego, apoiado en datos do Instituto Galego de Estatística. Reclama políticas activas de normalización e a aplicación efectiva do Plan Xeral de Normalización da Lingua Galega. Un chamamento á acción social e institucional ante a emerxencia lingüística.

28 — O FORO CIDADÁN POLO FERROCARRIL EN FERROLTERRA, EUME E ORTEGAL
Xabier M. Dongil
Análise da situación ferroviaria da comarca e exposición da Declaración Institucional por un tren do século XXI. Inclúe diagnóstico das carencias actuais (alta velocidade, conexión con A Coruña, proximidade, porto exterior, corredor atlántico) e propostas concretas ao Goberno do Estado e á Xunta de Galicia.

36 — A LEI DE MEMORIA HISTÓRICA DEMOCRÁTICA EN FERROL
Xabier M. Dongil
Repaso ao recoñecemento oficial de Ferrol como Lugar de Memoria Democrática. Detállanse espazos significativos da represión e da resistencia democrática (Castelo de San Felipe, Arsenal Militar, cemiterios de Canido e Serantes, entre outros) e o valor histórico e pedagóxico deste recoñecemento.

Un número marcado por tres eixos principais

1. Memoria democrática e historia crítica
   — Ferrol como espazo simbólico da memoria
   — O Couto Mixto como experiencia histórica singular

2. Defensa da lingua galega
   — Diagnóstico da emerxencia lingüística
   — Chamamento á acción colectiva

3. Infraestruturas e vertebración territorial
   — Reivindicación dun sistema ferroviario moderno e xusto para Ferrolterra

Cultura en aberto

Coa publicación do número 58 en Internet Archive, o Ateneo Ferrolán reforza o seu compromiso coa difusión libre do coñecemento e coa conservación do patrimonio cultural galego.

Atenea continúa así a súa traxectoria como espazo plural de pensamento, memoria e debate, consolidándose como unha das publicacións culturais de referencia no ámbito galego.

Presentación de Rotspanier no Ateneo Ferrolán: memoria, exilio e historia

Presentación de Rotspanier no Ateneo Ferrolán: memoria, exilio e historia

O xoves, 26 de febreiro ás 19:00 horas, o Ateneo Ferrolán acollerá a presentación da obra Rotspanier. Un miliciano galego no exilio francés (1939-1946), do escritor e investigador da memoria histórica Juan Galán. Trátase dun dos encontros culturais e históricos máis esperados deste inverno en Ferrol, pois propoñen achegar ao público un relato que combina investigación rigorosa, memoria colectiva e sona social da Guerra Civil e o seu prolongado impacto en Galicia. 

Publicado por Editorial Galaxia, Rotspanier reconstrúe a vida de Joaquín Fernández Millán, mariñeiro da Pobra do Caramiñal que, tras loitar como miliciano no Exército de Euskadi, se viu obrigado a fuxir cara a Francia ao remate da Guerra Civil. Como sucedeu con miles de republicanos, a súa chegada ao exilio non significou liberdade: foi internado en campos de concentración, sometido a traballos forzosos baixo o réxime de Vichy e incluso implicado nas grandes obras do corazón da Europa ocupada polos nazis.

Este encontro será un espazo non só de presentación literaria, senón tamén de reflexión histórica e colectiva sobre un capítulo complexo da nosa historia recente: a sorte dos chamados “Rotspanier”, galegos e españois que escaparon ao franquismo só para quedar atrapados, de distintas maneiras, na maquinaria europea da Segunda Guerra Mundial. A través desta biografía con fundamento académico, Galán dá voz a esas vidas que, até agora, permaneceron en gran parte esquecidas. 

A conversación estará acompañada por Enrique Barrera Beitia, historiador, profesor e secretario da Asociación de Memoria Histórica Democrática, quen achegará o seu amplo coñecemento sobre a represión, a resistencia e as consecuencias do exilio republicano en Galicia. Barrera, autor de obras como Ferrol 1931-1952. De la República a la posguerra e Galegos en Mauthausen, leva anos investigando e divulgando estes marcos históricos, vinculando o vivido en Ferrol coa memoria colectiva e a preservación documental. 

O acto tamén contará coa participación de Virginia Fernández, neta do protagonista biografiado, quen ofrecerá unha perspectiva familiar e humana sobre as circunstancias e o legado da vida de Joaquín Fernández Millán. 

Para todas aquelas persoas interesadas na memoria histórica, o exilio republicano, e a relación entre a Guerra Civil española e a Segunda Guerra Mundial, esta presentación é unha cita destacada na axenda cultural de Ferrol. A entrada é libre ata completar aforo no Ateneo e promete un diálogo intenso entre historia, literatura e memoria colectiva.

---

Xornada feminista "Cara o 8M. A necesidade dunha reflexión conxunta"no Ateneo Ferrolán

 

O vindeiro venres 6 de marzo, a partir das 18:00 horas, o Ateneo Ferrolán acollerá as “Xornadas feministas cara o 8M”, un espazo de encontro, reflexión e debate colectivo arredor do feminismo galego contemporáneo.

Ás portas do Día Internacional da Muller, queremos abrir as portas do Ateneo para compartir coñecemento, experiencias e pensamento crítico da man de tres mulleres referentes nos ámbitos da educación, a investigación, a arqueoloxía e a creación literaria.

As ponentes

María Pardo Fernández  

" Do día internacional de la Mujer Trabajadora ao 8M : Entre a reivindicación e a celebración"

Pedagoga, articulista e activista feminista, María Pardo Fernández conta cunha sólida traxectoria académica e profesional no eido da educación e da investigación pedagóxica. Licenciada en Filosofía e Ciencias da Educación pola USC , con maestrado en Metodoloxía da Investigación Pedagóxica na Universidade do Minho en Braga ( Portugal), desenvolveu tamén un importante labor no ámbito das novas tecnoloxías aplicadas ao ensino no proxecto MINERVA da devandita universidade e como profesora asistente.

Foi codirectora do Centro de Apoio Psicopedagóxico “Castelao” da Coruña e membro fundadora da Plataforma do Feminismo Radical de Galicia, onde realiza labores de coordinación e divulgación. Ademais, é creadora do blog A Esquina Feminista (Ver aqui), colaboradora en medios como InfoLibre e  Diario El Común, e voz habitual no podcast O Aquelarre , tamén coñecida en redes como Karina Castelao.

Miriam Couceiro Castro.

" Corpos en suscripción. Only fans dende a critica radical"

Doutora en Historia con especialidade en Arqueoloxía pola USC, Cristina Seoane Novo é especialista na Cultura Material dos castros do Noroeste Peninsular, centrando a súa investigación nas relacións entre a olería e a metalurxia do bronce na Idade do Ferro.

Na actualidade exerce como arqueóloga profesional autónoma e continúa a súa formación en Conservación e Restauración de Bens Culturais en Pontevedra. Desde o feminismo, promove unha Arqueoloxía máis inclusiva, impulsando a presenza das mulleres na práctica profesional e na investigación académica, así como o desenvolvemento da Arqueoloxía Feminista e dos estudos sobre as mulleres na sociedade castrexa .

Cristina Seoane Novo.

"As mulleres na Ilustración arqueolóxica: un conto mal contado"

Nada en Ordes en 1985, Miriam Couceiro Castro é escritora, socióloga e feminista galega. Doutora en Equidade e Innovación Educativa pola UDC, a súa obra combina investigación social, análise crítica e creación literaria.

Converteuse nunha voz destacada do feminismo galego contemporáneo coa publicación do ensaio A Galiza feminista, onde ofrece un percorrido polo movemento feminista en Galicia. Busca achegar o feminismoá soceidade de xeito accesible. Tebras e alboradas (Galaxia, 2021). En 2024 publicou a súa primeira novela, De óxido e diamantes, unha obra que afonda nas relacións entre mulleres e nas dinámicas marcadas polo compromiso social e de xénero .

Coordina e presenta Sonia Mauriz Pereira, secretaria do Ateneo, Licenciada en Humanidades, activista, articulista en Diario El Común e membra fundadora da PFRG.

Un espazo para pensar xuntas

Estas xornadas nacen coa vontade de crear comunidade e fortalecer o pensamento feminista desde Galicia, poñendo en diálogo distintas disciplinas e experiencias vitais.

Convidamos a todas as persoas interesadas a participar nesta tarde de reflexión compartida, no camiño cara ao 8M, para seguir construíndo espazos de liberdade, análise crítica e compromiso colectivo.

 Lugar: Ateneo Ferrolán

 Data: Venres, 6 de marzo

 Hora: 18:00 h

Paisaxes de Ferrolterra. A luz, o vento e o misterio inaugúranse no Ateneo Ferrolán. Primeira exposición do fotógrafo David Couce.

Hai fotógrafos que retratan lugares. E hai outros que parecen escoitalos.

 A exposición por razóns alleas a organización e ao artista tivo que ser adiada ao dia 26 as 18h.

 Paisaxes de Ferrolterra é unha exposición que percorre a alma visual do noso territorio: o litoral salvaxe batido polo Atlántico, as fragas que respiran brétema, os faros que gardan memoria e as siluetas industriais que tamén forman parte da nosa identidade.

Será a primeira exposición de David Couce , fotografo fenés moi seguido en instagram onde só o coñecemos por una foto de cando era neno.

@davidcouce

A poética da luz

A mostra recolle algunhas das súas series máis recoñecibles:

• Solpores imposibles, onde o ceo arde en laranxas e violetas sobre o mar aberto.

 

• Auroras boreais vistas desde a costa de Meirás, un fenómeno que parecía reservado ás latitudes nórdicas e que aquí tinguiu o ceo galego de verdes eléctricos, nunha imaxe que se fixo viral e sorprendeu a toda a comarca.

 

• A forza silenciosa da Fraga do Eume, coa presenza case mística do Mosteiro de Caaveiro emerxendo entre néboas.

 

• Os faros, sempre vixiantes, fronte á inmensidade do océano.

 

• E tamén as grúas do estaleiro, capaces —segundo a súa lente— de “mover a lúa”, creando xogos de perspectiva onde industria e ceo dialogan nun equilibrio inesperado.

 

• E unha imaxe especialmente simbólica: o raio verde, ese destello fugaz no horizonte que durante séculos foi considerado fantasía de mariñeiros. El conseguiu captalo. Un instante mínimo, real e irrepetible, convertido en proba de que ás veces a lenda só precisa paciencia.

 

Natureza e identidade

         Paisaxes de Ferrolterra non é só unha colección de fotografías.

É unha declaración de pertenza.

Aquí conviven a natureza máis indómita e a pegada humana: cantís e grúas, mosteiros e faros, fraga e aceiro. A exposición amosa que todo forma parte dun mesmo relato visual, o da nosa terra.

Quizais por iso o autor mantén certa distancia persoal nas redes —onde apenas deixa ver unha fotografía súa de neno— como se quixese lembrar que o importante non é quen sostén a cámara, senón o territorio que se deixa mirar.

 

 O 20 de febreiro, ás 19h, as paisaxes deixarán de ser só horizontes para converterse en encontro.

Ferrolterra, vista coa paciencia de quen sabe que a luz sempre regresa.