Presentación de Rotspanier no Ateneo Ferrolán: memoria, exilio e historia

Presentación de Rotspanier no Ateneo Ferrolán: memoria, exilio e historia

O xoves, 26 de febreiro ás 19:00 horas, o Ateneo Ferrolán acollerá a presentación da obra Rotspanier. Un miliciano galego no exilio francés (1939-1946), do escritor e investigador da memoria histórica Juan Galán. Trátase dun dos encontros culturais e históricos máis esperados deste inverno en Ferrol, pois propoñen achegar ao público un relato que combina investigación rigorosa, memoria colectiva e sona social da Guerra Civil e o seu prolongado impacto en Galicia. 

Publicado por Editorial Galaxia, Rotspanier reconstrúe a vida de Joaquín Fernández Millán, mariñeiro da Pobra do Caramiñal que, tras loitar como miliciano no Exército de Euskadi, se viu obrigado a fuxir cara a Francia ao remate da Guerra Civil. Como sucedeu con miles de republicanos, a súa chegada ao exilio non significou liberdade: foi internado en campos de concentración, sometido a traballos forzosos baixo o réxime de Vichy e incluso implicado nas grandes obras do corazón da Europa ocupada polos nazis.

Este encontro será un espazo non só de presentación literaria, senón tamén de reflexión histórica e colectiva sobre un capítulo complexo da nosa historia recente: a sorte dos chamados “Rotspanier”, galegos e españois que escaparon ao franquismo só para quedar atrapados, de distintas maneiras, na maquinaria europea da Segunda Guerra Mundial. A través desta biografía con fundamento académico, Galán dá voz a esas vidas que, até agora, permaneceron en gran parte esquecidas. 

A conversación estará acompañada por Enrique Barrera Beitia, historiador, profesor e secretario da Asociación de Memoria Histórica Democrática, quen achegará o seu amplo coñecemento sobre a represión, a resistencia e as consecuencias do exilio republicano en Galicia. Barrera, autor de obras como Ferrol 1931-1952. De la República a la posguerra e Galegos en Mauthausen, leva anos investigando e divulgando estes marcos históricos, vinculando o vivido en Ferrol coa memoria colectiva e a preservación documental. 

O acto tamén contará coa participación de Virginia Fernández, neta do protagonista biografiado, quen ofrecerá unha perspectiva familiar e humana sobre as circunstancias e o legado da vida de Joaquín Fernández Millán. 

Para todas aquelas persoas interesadas na memoria histórica, o exilio republicano, e a relación entre a Guerra Civil española e a Segunda Guerra Mundial, esta presentación é unha cita destacada na axenda cultural de Ferrol. A entrada é libre ata completar aforo no Ateneo e promete un diálogo intenso entre historia, literatura e memoria colectiva.

---

Xornada feminista "Cara o 8M. A necesidade dunha reflexión conxunta"no Ateneo Ferrolán

 

O vindeiro venres 6 de marzo, a partir das 18:00 horas, o Ateneo Ferrolán acollerá as “Xornadas feministas cara o 8M”, un espazo de encontro, reflexión e debate colectivo arredor do feminismo galego contemporáneo.

Ás portas do Día Internacional da Muller, queremos abrir as portas do Ateneo para compartir coñecemento, experiencias e pensamento crítico da man de tres mulleres referentes nos ámbitos da educación, a investigación, a arqueoloxía e a creación literaria.

As ponentes

María Pardo Fernández  

" Do día internacional de la Mujer Trabajadora ao 8M : Entre a reivindicación e a celebración"

Pedagoga, articulista e activista feminista, María Pardo Fernández conta cunha sólida traxectoria académica e profesional no eido da educación e da investigación pedagóxica. Licenciada en Filosofía e Ciencias da Educación pola USC , con maestrado en Metodoloxía da Investigación Pedagóxica na Universidade do Minho en Braga ( Portugal), desenvolveu tamén un importante labor no ámbito das novas tecnoloxías aplicadas ao ensino no proxecto MINERVA da devandita universidade e como profesora asistente.

Foi codirectora do Centro de Apoio Psicopedagóxico “Castelao” da Coruña e membro fundadora da Plataforma do Feminismo Radical de Galicia, onde realiza labores de coordinación e divulgación. Ademais, é creadora do blog A Esquina Feminista (Ver aqui), colaboradora en medios como InfoLibre e  Diario El Común, e voz habitual no podcast O Aquelarre , tamén coñecida en redes como Karina Castelao.

Cristina Seoane Novo.

" Corpos en suscripción. Only fans dende a critica radical"

Doutora en Historia con especialidade en Arqueoloxía pola USC, Cristina Seoane Novo é especialista na Cultura Material dos castros do Noroeste Peninsular, centrando a súa investigación nas relacións entre a olería e a metalurxia do bronce na Idade do Ferro.

Na actualidade exerce como arqueóloga profesional autónoma e continúa a súa formación en Conservación e Restauración de Bens Culturais en Pontevedra. Desde o feminismo, promove unha Arqueoloxía máis inclusiva, impulsando a presenza das mulleres na práctica profesional e na investigación académica, así como o desenvolvemento da Arqueoloxía Feminista e dos estudos sobre as mulleres na sociedade castrexa .

Miriam Couceiro Castro.

"As mulleres na Ilustración arqueolóxica: un conto mal contado"

Nada en Ordes en 1985, Miriam Couceiro Castro é escritora, socióloga e feminista galega. Doutora en Equidade e Innovación Educativa pola UDC, a súa obra combina investigación social, análise crítica e creación literaria.

Converteuse nunha voz destacada do feminismo galego contemporáneo coa publicación do ensaio A Galiza feminista, onde ofrece un percorrido polo movemento feminista en Galicia. Busca achegar o feminismoá soceidade de xeito accesible. Tebras e alboradas (Galaxia, 2021). En 2024 publicou a súa primeira novela, De óxido e diamantes, unha obra que afonda nas relacións entre mulleres e nas dinámicas marcadas polo compromiso social e de xénero .

Coordina e presenta Sonia Mauriz Pereira, secretaria do Ateneo, Licenciada en Humanidades, activista, articulista en Diario El Común e membra fundadora da PFRG.

Un espazo para pensar xuntas

Estas xornadas nacen coa vontade de crear comunidade e fortalecer o pensamento feminista desde Galicia, poñendo en diálogo distintas disciplinas e experiencias vitais.

Convidamos a todas as persoas interesadas a participar nesta tarde de reflexión compartida, no camiño cara ao 8M, para seguir construíndo espazos de liberdade, análise crítica e compromiso colectivo.

 Lugar: Ateneo Ferrolán

 Data: Venres, 6 de marzo

 Hora: 18:00 h

Paisaxes de Ferrolterra. A luz, o vento e o misterio inaugúranse no Ateneo Ferrolán. Primeira exposición do fotógrafo David Couce.

Hai fotógrafos que retratan lugares.E hai outros que parecen escoitalos.

 

O vindeiro 20 de febreiro ás 19:00 horas, o Ateneo Ferrolán acollerá a inauguración de Paisaxes de Ferrolterra, unha exposición que percorre a alma visual do noso territorio: o litoral salvaxe batido polo Atlántico, as fragas que respiran brétema, os faros que gardan memoria e as siluetas industriais que tamén forman parte da nosa identidade.

Será a primeira exposición de David Couce , fotografo fenés moi seguido en instagram onde só o coñecemos por una foto de cando era neno.

@davidcouce

 

A poética da luz

A mostra recolle algunhas das súas series máis recoñecibles:

• Solpores imposibles, onde o ceo arde en laranxas e violetas sobre o mar aberto.

 

• Auroras boreais vistas desde a costa de Meirás, un fenómeno que parecía reservado ás latitudes nórdicas e que aquí tinguiu o ceo galego de verdes eléctricos, nunha imaxe que se fixo viral e sorprendeu a toda a comarca.

 

• A forza silenciosa da Fraga do Eume, coa presenza case mística do Mosteiro de Caaveiro emerxendo entre néboas.

 

• Os faros, sempre vixiantes, fronte á inmensidade do océano.

 

• E tamén as grúas do estaleiro, capaces —segundo a súa lente— de “mover a lúa”, creando xogos de perspectiva onde industria e ceo dialogan nun equilibrio inesperado.

 

• E unha imaxe especialmente simbólica: o raio verde, ese destello fugaz no horizonte que durante séculos foi considerado fantasía de mariñeiros. El conseguiu captalo. Un instante mínimo, real e irrepetible, convertido en proba de que ás veces a lenda só precisa paciencia.

Natureza e identidade

         Paisaxes de Ferrolterra non é só unha colección de fotografías.

É unha declaración de pertenza.

Aquí conviven a natureza máis indómita e a pegada humana: cantís e grúas, mosteiros e faros, fraga e aceiro. A exposición amosa que todo forma parte dun mesmo relato visual, o da nosa terra.

Quizais por iso o autor mantén certa distancia persoal nas redes —onde apenas deixa ver unha fotografía súa de neno— como se quixese lembrar que o importante non é quen sostén a cámara, senón o territorio que se deixa mirar.

O 20 de febreiro, ás 19h, as paisaxes deixarán de ser só horizontes para converterse en encontro.

Ferrolterra, vista coa paciencia de quen sabe que a luz sempre regresa.

Presentación do poemario Lóstregos de orballo de Fina Roca

Venres 6 de febreiro · 19:00 h

O vindeiro venres 6 de febreiro ás 19:00 horas acolleremos a presentación do poemario Lóstregos de orballo, da autora Fina Roca, nun acto que contará coa presentación a cargo de Siro López.

                                                                                                     Lóstregos de orballo é un libro de poesía

marcado pola delicadeza da palabra e a intensidade da emoción. A través dos seus versos, Fina Roca constrúe un universo poético no que dialogan a memoria, a natureza, o corpo e a experiencia vital, cunha linguaxe sensíbel e directa que interpela ao lector desde o íntimo.

Como escribe a autora nun dos poemas do libro:

“Hai palabras que caen amodo,
coma orballo na pel da memoria,
e acenden a noite sen facer ruído.”

Sobre a autora

Fina Roca é unha autora que vén desenvolvendo o seu traballo literario arredor da poesía, cunha voz propia caracterizada pola sensibilidade, a introspección e a atención ao detalle emocional. A súa escrita bebe da experiencia vital e da observación do cotián, transformando sentimentos, lembranzas e paisaxes interiores en materia poética. Lóstregos de orballo supón unha consolidación da súa voz, cunha obra que conecta co lector desde a honestidade e a contención expresiva.

Sobre o presentador :

Siro López, coñecido simplemente como Siro, é unha das figuras máis destacadas do humor gráfico en Galicia. Como ilustrador e humorista, desenvolveu unha traxectoria marcada pola intelixencia crítica, a ironía fina e unha profunda conexión coa realidade social e cultural do país. O seu traballo, presente en medios de comunicación e publicacións diversas, caracterízase por un estilo recoñecible que combina sinxeleza formal con gran capacidade expresiva, empregando o humor como ferramenta de reflexión e análise. Siro converteu o debuxo nun espazo de pensamento, onde a sátira serve tanto para facer sorrir como para convidar á mirada crítica sobre o mundo que nos rodea.

A obra está a recibir unha acollida calorosa nos espazos literarios e nas redes, onde se destaca a autenticidade da escrita de Fina Roca e a súa capacidade para converter o cotián en materia poética.

A presentación de Lóstregos de orballo será unha excelente ocasión para achegarse á poesía contemporánea en lingua galega, coñecer de primeira man á autora e compartir unha tarde de palabra, reflexión e encontro.

Entrada libre ata completar aforo

Agardámosvos para compartir versos, emocións e poesía.

Obradoiro “Libera o Poder Ancestral do teu Útero” con Claudia Akkara

Entrada libre e prazas limitadas – un encontro vivencial para mulleres o venres 6 de febreiro as 19h ata as 21 h,  que senten o chamado interior a sanar, liberar e activar o seu poder feminino profundo.

Será na sala 1, andar 1.

Que é este obradoiro?

“Libera o Poder Ancestral do teu Útero” é moito máis que un taller: é unha experiencia corporal, enerxética e emocional pensada para acompañar ás mulleres a despertar a súa forza desde o ventre, lugar que non só conecta coas nosas capacidades creadoras, senón tamén coas memorias e sabedorías do noso propio linaxe.

Segundo a proposta do obradoiro, o útero non se entende só como un órgano físico, senón como un centro de enerxía vital, emocional e espiritual onde se poden recoñecer, liberar e transformar bloqueos, memorias de dor ou vergonza, e recuperar a dignidade e o poder feminino persoal.

Durante o obradoiro, poderás:

🌿 Liberar memorias de dor e bloqueos acumulados
🌿 Re-conectar a túa enerxía sexual co corazón
🌿 Activar a túa forza vital e creativa como muller
🌿 Celebrar e compartir con outras mulleres nun espazo seguro de sororidade

Este traballo usa o teu propio corpo como ferramenta de transformación, propoñendo un proceso que combina movemento, consciencia e reconexión coa sabedoría corporal e ancestral.

Para quen é?

Este encontro está deseñado para mulleres que:

✨ senten un chamado profundo ao seu poder interior
✨ queren recuperar autoestima e dignidade feminina
✨ desexan liberar cargas persoais ou ancestrais
✨ buscan vivir con máis presenza, autenticidade e creatividade 

 Por que participar?

Se sentes que algo dentro teu quere desprenderse de vergonza, dor ou silencios, e desexas redescubrir o teu propio poder como muller, este obradoiro ofrece un espazo de acompañamento, sororidade e transformación para iniciar ese proceso

👉 Non é unha charla teórica: é unha experiencia para sentir e transformar.

Información web da facilitadora do evento ou seguir en IG @shak.nae

Faladoiro con Carmen de Castro Olveira no Ateneo Ferrolán: rachando teitos para sobrevolalos

O xoves 5 de febreiro ás 19:30 horas, o Ateneo Ferrolán acollerá un faladoiro coa piloto galega Carmen de Castro Olveira, unha muller nova que está a abrir camiño nun sector tradicionalmente dominado por homes: o da aviación profesional.

Con só 23 anos, Carmen xa pode dicir que vive do que soñaba de nena: voar. Iniciouse moi nova na aviación e, con apenas 20 anos, debutou como copiloto en aviación executiva, participando incluso en voos especiais como o transporte de órganos. Na actualidade traballa como copiloto en aviación comercial, pilotando aeronaves como o Airbus A320.

A súa presenza nos mandos dun avión é tamén un exemplo de referente feminino nun ámbito onde as mulleres seguen sendo minoría. A través da súa experiencia persoal e profesional, Carmen amosa que o talento, a preparación e a constancia non entenden de xénero, e que cada vez son máis as mulleres que reclaman o seu espazo no aire.

Máis alá da cabina, Carmen mantén unha forte ligazón coa cultura e coa música: toca varios instrumentos e forma parte da Banda de Música de Caamaño, demostrando que a disciplina artística e a técnica poden convivir cunha carreira tan esixente como a aviación.

Durante o faladoiro falará do seu percorrido, dos retos da formación aeronáutica, das dificultades e tamén das satisfaccións de exercer como muller piloto, nun encontro aberto ao público que convida á reflexión, á inspiración e ao diálogo.

Durante o faladoiro, Carmen compartirá a súa experiencia de superación, disciplina e aprendizaxe, desde o descubrimento da súa paixón polo voo ata os desafíos da formación aeronáutica e a súa carreira profesional no sector. O encontro, aberto ao público e moderado polos xornalista Joaquín Enríquez e activista e compoñente do prgrama a Xanela Das Fucas,  Chelo Carballal, será tamén un espazo para o diálogo directo co público asistente

Unha oportunidade única para coñecer de preto a historia dunha muller galega que está a voar alto… e a abrir ceo para moitas outras.

II Concurso cartelería feminista 8M do Ateneo Ferrolán

II CONCURSO DE CARTELERÍA 8M

O Ateneo Ferrolán convoca o II Concurso de Cartelería polo 8M, co obxectivo de visibilizar e reivindicar a loita polos dereitos das mulleres.

Porque cada imaxe tamén é unha palabra de loita, convidámoste a participar e a facer do teu cartel unha voz máis contra as desigualdades. Enchemos xuntas os muros, físicos e dixitais, de mensaxes feministas, de memoria, de forza e de futuro. 

Este 8M, crea, expresa e reivindica. Porque a loita polos dereitos das mulleres tamén se constrúe coa arte.

Temática

O cartel deberá xirar arredor do 8 de Marzo, Día Internacional das Mulleres, e da loita feminista polos dereitos, a igualdade e a xustiza social.

Lingua

Os traballos deberán estar obrigatoriamente en galego, sendo esta a lingua vehicular do Ateneo Ferrolán.

Formato e presentación

• Os carteis poderán realizarse en calquera tipo de material, tanto dixital como manual.

• As obras dixitais deberán enviarse ao correo electrónico:
  secretaria@ateneoferrolan.gal

• As obras en formato físico deberán entregarse na secretaría do Ateneo Ferrolán.

Prazo de presentación

O prazo para a entrega dos traballos remata o 27 de febreiro.  E dárase a coñecer as obras gañadoras o día 9 de Marzo. 

Xurado e votación

• As obras gañadoras serán escollidas por un xurado composto por tres mulleres feministas.

• Como novidade nesta edición, teranse en conta tamén as votacións do público, que se realizarán a través das redes sociais do Ateneo Ferrolán.

Premios

• 1º premio: 150 €

• 2º premio: 100 €

• 3º premio: 50 €

“A arte pode ser un espazo de resistencia, imaxinación e transformación.” Bell Hooks

Presentación en Ferrol de María Vázquez, a mestra socialista eliminada polo franquismo de Aurora Marco

Un acto de memoria, historia e compromiso

O Ateneo Ferrolán acolle este xoves 29 de xaneiro ás 19:00 h a presentación da recente obra María Vázquez, a mestra socialista eliminada polo franquismo, un libro clave para recuperar a vida e o legado dunha muller comprometida coa educación, os dereitos e a igualdade que a historia oficial intentou silenciar. O acto será introducido e conducido por Manuel Cendan, directivo do Ateneo, e contado con emoción e rigor histórico no marco aberto e plural desta institución cultural.

María Vázquez, a mestra socialista eliminada polo franquismo é un ensaio editado por Alvarellos Editora que recupera, despois de décadas de esquecemento, a figura de María Vázquez Suárez (1894–1936), mestra, pedagoga, militante socialista e defensora dos dereitos das mulleres. A obra reconstrúe a súa vida, a súa actividade docente en localidades como A Pobra do Caramiñal e Miño, e o seu compromiso político nun tempo de profundo cambio social e educativo en Galicia antes da Guerra Civil. A traxectoria de Vázquez culmina traxicamente co seu asasinato polos sublevados no verán de 1936, logo dunha detención e represión que marcan o destino de tantas mulleres e homes republicanos da época. 

 A autora, Aurora Marco, é unha destacada investigadora e catedrática da Universidade de Santiago de Compostela, especializada na recuperación documental e histórica de mulleres galegas represaliadas. Ao longo de máis de 35 anos de investigación, Marco dedicou a súa carreira a dar voz a persoas cuxas vidas quedaron fóra da memoria colectiva, e nesta obra reúne máis de cen fotografías e documentos inéditos que iluminan aspectos fundamentais da vida de María Vázquez e do contexto educativo e político da II República en Galicia. 

 No libro, Marcos López explora non só a dimensión pedagóxica da protagonista —como mestra preocupada polos métodos de ensino e pola formación das nenas e nenos—, senón tamén o seu papel como militante e activista no seo do socialismo galego e nas agrupacións sindicais. A obra incorpora ademais o expediente de depuración que, anos despois do seu fusilamento, continuou marcando a memoria institucional sobre a súa figura. 

Manuel Cendan, directivo do Ateneo Ferrolán, acompañará á autora e ao público nesta presentación, guiando a reflexión sobre a importancia da memoria histórica e da recuperación de voces silenciadas pola represión franquista. Acompañar esta historia de vida con presenza e debate permite non só coñecer datos e documentos, senón tamén conectar con as experiencias humanas que inspiran a escrita de historias como esta.

A entrada é libre e aberta a todas as persoas interesadas na historia, a cultura, a igualdade e a renovación pedagóxica. Unha oportunidade para achegarse a un capítulo crucial da nosa memoria e recoñecer a labor de mulleres que, como María Vázquez, impulsaron a modernización social e pagarono con persecución e morte.

XXXI Xornadas da Gaita "Antón Varela Tonecho"

O venres 19 de decembro as 19h, Ateneo Ferrolán acolle unha nova edición das Xornadas da Gaita Antón Varela “Tonecho”, unha cita xa clásica dedicada á posta en valor da música tradicional galega, da súa artesanía e das novas creacións.

Abrirá a xornada Xoán Manuel Tubío Fernández (Xaneco), luthier e artesán de referencia no panorama galego. Vinculado á música tradicional dende os anos oitenta, formou parte de numerosos grupos e colectivos e leva máis de tres décadas dedicado á construción de instrumentos, especialmente de percusión e zanfonas, empregando madeiras autóctonas e criterios de investigación histórica.

Foi impulsor da primeira Mostra de Artesáns de Instrumentos da Música Tradicional en Galiza, socio fundador da asociación de Obradoiros Artesáns da Terra Chá e Premio Antón Fraguas de Artesanía de Galicia no ano 2014. O seu traballo combina tradición, innovación e un profundo compromiso coa cultura galega.

Xaneco (Luthier)

A continuación, María López presentará o seu disco “Daydreaming”, un proxecto persoal no que expresa emocións e sentimentos a través dunha colección de pezas sen etiquetas nin límites estilísticos. O álbum, composto e interpretado integramente por ela, busca tamén dar visibilidade a instrumentos habitualmente ligados a xéneros concretos, demostrando a súa versatilidade noutros repertorios.
Nacida en Narón no ano 2004, María López é multiinstrumentista, titulada en Gaita e Piano, e formouse tamén en zanfona con algúns dos principais referentes internacionais. Con só 14 anos converteuse na gañadora máis nova e na primeira muller galega en obter o Trofeo MacCrimmon no Festival Intercéltico de Lorient. Ao longo da súa traxectoria colaborou con artistas como BellónMaceiras, Susana Seivane ou Carlos Núñez, consolidándose como unha das figuras máis prometedoras da música galega actual.

Maria López

 Un encontro entre memoria, artesanía e futuro, no espírito das Xornadas da Gaita “Tonecho”.

Entrada libre ata completar capacidade